Wiki - język znaczników wiki

W tej sekcji nauczymy się posługiwać prostym językiem stosowanym przy tworzeniu stron wiki

Formatowanie stron wiki

Zawartość strony wiki możemy wpisać "czystym" tekstem, nie używając dodatkowych czcionek, akapitów, numeracji itp. Niestety, taki prosty tekst, często jest trudniejszy w odbiorze dla czytelnika. Formatując tekst, nie tylko bowiem go (w swoim mniemaniu) upiększamy, ale także zaznaczamy strukturę informacji, wyróżniamy pojęcia, różnicujemy ich znaczenie. Nie wspominając już o przełamywaniu monotonii jednolitego tekstu, która utrudnia podtrzymanie koncentracji w czasie czytania. Do zapisu stron wiki można stosować zwykły html. Można także posłużyć się jednym z wielu dostępnych edytorów WYSIWYG. Jednak autorzy wiki, wraz ze strukturą serwisu, zaproponowali język formatowania. Starali się przy tym połączyć prostotę języka z wystarczająco bogatymi możliwościami formatowania tekstu.
W poniższym rozdziale poznamy metody formatowania stosowane w wiki Moodle. Są one w dużej mierze zgodne ze sposobami powszechnie stosowanymi w innych wiki.

Czcionka

Tekst, który chcemy wytłuścić ujmujemy w podwójne znaki _ Wyróżnienie tekstu (zazwyczaj zapisanie italiką) uzyskujemy przez ujęcie go w podwójne apostrofy '. By wyświetlić tekst czcionką maszynową, trzeba ująć go w podwójne znaki =.

Niesformatowany tekst
Moodle
Platforma edukacyjna, czyli oprogramowanie pomagające w pracy nauczycielom oraz organizatorom kursów i szkoleń. Użytkownikami Moodle są autorzy kursów, nauczyciele prowadzący kursy oraz uczniowie - uczestnicy kursów. Więcej informacji o Moodle można znaleźć na stronie http://www.moodle.org.
Znaczniki Wiki
__Moodle__
Platforma edukacyjna, czyli oprogramowanie pomagające w pracy nauczycielom oraz organizatorom kursów i szkoleń. Użytkownikami Moodle są ''autorzy kursów'', ''nauczyciele'' prowadzący kursy oraz ''uczniowie'' - uczestnicy kursów. Więcej informacji o Moodle można znaleźć na stronie ==http://www.moodle.org==.
Podgląd
Moodle
Platforma edukacyjna, czyli oprogramowanie pomagające w pracy nauczycielom oraz organizatorom kursów i szkoleń. Użytkownikami Moodle są autorzy kursów, nauczyciele prowadzący kursy oraz uczniowie - uczestnicy kursów. Więcej informacji o Moodle można znaleźć na stronie http://www.moodle.org.

Struktura tekstu

Strukturę tekstu zaznaczamy wyróżniając w nim nagłówki (pierwszego stopnia - największe, potem drugiego, trzeciego itd.). Tekst, który ma być nagłówkiem poprzedzamy jednym, dwoma, trzema... wykrzyknikami !. Dodatkowo możemy podzielić tekst na akapity rozpoczynające się od nowego wiersza. Chcąc rozpocząć nowy akapit zostawiamy w tekście pusty wiersz.

Niesformatowany tekst
Oprogramowanie edukacyjne
Moodle - platforma edukacyjna
Program sieciowy, poprzez który można udostępniać uczniom materiały i zadania. Uczniowie mogą poprzez platformę zgłaszać swoje rozwiązania i komunikować się z nauczycielem. Oprogramowanie biurowe
Wydatki - arkusz kalkulacyjny
Program jednostanowiskowy pozwalający przechowywać stabelaryzowane dane tekstowe i liczbowe. Zawiera funkcje porządkowania danych i zliczania podsumowań. Uwaga: Program nie jest przeznaczony do zastosowań księgowych.
Znaczniki Wiki
!!!Oprogramowanie edukacyjne
!!Moodle - platforma edukacyjna
Program sieciowy, poprzez który można udostępniać uczniom materiały i zadania. Uczniowie mogą poprzez platformę zgłaszać swoje rozwiązania i komunikować się z nauczycielem. !!!Oprogramowanie biurowe
!!Wydatki - arkusz kalkulacyjny
Program jednostanowiskowy pozwalający przechowywać stabelaryzowane dane tekstowe i liczbowe. Zawiera funkcje porządkowania danych i zliczania podsumowań.
(pusty wiersz)
Uwaga: Program nie jest przeznaczony do zastosowań księgowych.
Podgląd

Oprogramowanie edukacyjne

Moodle - platforma edukacyjna

Program sieciowy, poprzez który można udostępniać uczniom materiały i zadania. Uczniowie mogą poprzez platformę zgłaszać swoje rozwiązania i komunikować się z nauczycielem.

Oprogramowanie biurowe

Wydatki - arkusz kalkulacyjny

Program jednostanowiskowy pozwalający przechowywać stabelaryzowane dane tekstowe i liczbowe. Zawiera funkcje porządkowania danych i zliczania podsumowań.

Uwaga: Program nie jest przeznaczony do zastosowań księgowych.

Numerowanie i wypunktowanie

Elementy, z których chcemy utworzyć listę numerowaną, poprzedzamy znakami hash #. Listę nienumerowaną uzyskamy poprzedzając elementy gwiazdkami *.

Niesformatowany tekst
Moodle zawiera wiele ciekawych form dydaktycznych. Na przykład: wiki, lekcję, warsztaty, quizy.
Instalacja Moodle polega na zainstalowaniu kolejno: bazy danych, serwera stron WWW z obsługą PHP, programu Moodle.
Znaczniki Wiki
Moodle zawiera wiele ciekawych form dydaktycznych. Na przykład: *wiki, *lekcję, *warsztaty, *quizy.
Instalacja Moodle polega na zainstalowaniu kolejno: #bazy danych, #serwera stron WWW z obsługą PHP, #programu Moodle.
Podgląd

Moodle zawiera wiele ciekawych form dydaktycznych. Na przykład:

  • wiki,
  • lekcję,
  • warsztaty,
  • quizy.

Instalacja Moodle polega na zainstalowaniu kolejno:

  1. bazy danych,
  2. serwera stron WWW z obsługą PHP,
  3. programu Moodle.

Tablice

Elementy, który chcemy przedstawić uporządkowane w wiersze i w kolumny, warto ująć w tablicę. Tablicę w języku znaczników wiki tworzymy oddzielając poszczególne elementy znakiem pionowej kreski |. Warto przy tym zadbać, by każdy wiersz tablicy był zapisany w oddzielnym wierszu.

Niesformatowany tekst
PostgreSQL baza danych
Apache serwer WWW
Moodle platforma edukacyjna
Znaczniki Wiki
|PostgreSQL | baza danych |
|Apache |serwer WWW |
|Moodle platforma edukacyjna |
Podgląd
PostgreSQL baza danych
Apache serwer WWW
Moodle platforma edukacyjna

Odnośniki na stronach wiki

Wiki z założenia zawiera informację rozproszoną po różnych stronach. Tworząc zawartość jednej strony wykorzystujemy zazwyczaj pojęcia, których wyjaśnienie i rozwinięcie zamieszczamy na innych stronach wiki. Istotną możliwością jest więc proste tworzenie nowych stron wiki. Równie łatwe musi być zamieszczanie odnośników do nich na innych stronach wiki.

Nowe strony

Pierwszą, tytułową stronę wiki tworzymy definiując wiki. Zazwyczaj zamieszczamy na niej informacje o tematyce wiki, jego przeznaczeniu i sposobie tworzenia (kto to może robić). Na stronie tej znajduje się także rozpoczęcie tematu i przejście do głównych działów, które są opracowane już na innych stronach wiki.

Pozostałe strony tworzymy "w locie". Wystarczy w zawartości jakiejś strony (na przykład tytułowej), użyć napis, który wiki interpretuje jako nazwę strony. Wówczas Moodle automatycznie tworzy odnośnik do istniejącej strony (jeśli użyliśmy nazwy strony istniejącej) lub odnośnik do pustej strony (jeśli użyliśmy nazwy strony, która jeszcze nie istnieje).

Napisy interpretowane przez Moodle wiki, jako nazwy stron, mają postać: [  tytuł |  nazwa ]  Użycie takiego napisu w treści strony spowoduje utworzenie na niej odnośnika tytuł do strony nazwa. Jeśli taka strona jeszcze nie istnieje, to przy odnośniku pojawia się znak zapytania ?. Kliknięcie na niego otwiera nową, pustą stronę wiki w trybie edycji.

Na przykład, na jednej ze stron wiki możemy wpisać następujący tekst:

Wrocław

Wrocław jest miastem, w którym można znaleźć wiele [ zabytków architektury | Zabytki Wrocławia ] i ciekawe [ zbiory sztuki | Muzea we Wrocławiu] . Możliwości aktywnego spędzania czasu zapewniają liczne [ tereny zielone | Parki Wrocławia ] i [ obiekty sportowe | Sport we Wrocławiu ]. W [ restauracjach | Gdzie zjeść we Wrocławiu ] i [ kawiarniach | Gdzie zjeść we Wrocławiu ] Wrocławia można spróbować menu z całego świata.

Strona ta oglądana w wiki będzie miała następującą postać:

Wrocław

Wrocław jest miastem, w którym można znaleźć wiele zabytków architektury? i ciekawe zbiory sztuki?. Możliwości aktywnego spędzania czasu zapewniają liczne tereny zielone? i obiekty sportowe?. W restauracjach? i kawiarniach? Wrocławia można spróbować menu z całego świata.

Oznacza to, że oprócz bieżącej strony (Wrocław), utworzyliśmy w wiki puste strony o nazwach:

  • Zabytki Wrocławia
  • Muzea we Wrocławiu
  • Parki Wrocławia
  • Sport we Wrocławiu
  • Gdzie zjeść we Wrocławiu

Każdą z nich możemy wypełnić treścią klikając na znak zapytania przy odnośniku, który do niej prowadzi.

Gdy utworzymy jedną z tych stron, na przykład Gdzie zjeść we Wrocławiu, odnośnik do niej na stronie Wrocław zmieni wygląd i jego kliknięcie będzie przenosiło czytelnika do już istniejącej strony wiki.

Wrocław

Wrocław jest miastem, w którym można znaleźć wiele zabytków architektury? i ciekawe zbiory sztuki?. Możliwości aktywnego spędzania czasu zapewniają liczne tereny zielone? i obiekty sportowe?. W restauracjach i kawiarniach Wrocławia można spróbować menu z całego świata.

tytuł=nazwa

W przypadkach, gdy tytuł strony i nazwa odnośnika są jednakowe, definicję odnośnika można uprościć, pomijając tytuł. Na przytoczonej niżej stronie wiki o Dolnym Śląsku widzimy uproszczone definicje dające taki sam efekt, jak definicje pełne (jak widać, założyliśmy, że strona Wrocław jest już zdefiniowana, a strony Legnica i Jelenia Góra jeszcze nie).

Dolny Śląsk

Główne miasta Dolnego Śląska to: [ Wrocław | Wrocław ], [ Legnica | Legnica ], [ Jelenia Góra | Jelenia Góra ],...

Dolny Śląsk

Główne miasta Dolnego Śląska to: [ Wrocław ], [ Legnica ], [ Jelenia Góra ],...

Dolny Śląsk

Główne miasta Dolnego Śląska to: Wrocław, Legnica?, Jelenia Góra?,...

Zauważmy, że z powyższego uproszczenia często nie możemy skorzystać w języku polskim, gdy forma gramatyczna nazwy odnośnika użyta na stronie wiki nie jest mianownikiem liczby pojedynczej.

Ciekawe zabytki architektury można znaleźć nie tylko we [Wrocławiu], ale również w [Legnicy], [Jeleniej Górze],...

Uproszczone definicje odnośników w powyższym przykładzie, spowodują utworzenie pustych stron o niezręcznych nazwach: Wrocławiu, Legnicy, Jeleniej Górze, na dodatek traktowanych przez Moodle jako nazwy inne niż: Wrocław, Legnica, Jelenia Góra.

Ciekawe zabytki architektury można znaleźć nie tylko we [Wrocławiu|Wrocław], ale również w [Legnicy|Legnica], [Jeleniej Górze|Jelenia Góra],...

Odnośniki prowadzące do stron Wrocławia, Legnicy czy Jeleniej Góry trzeba więc wpisać w pełnej formie.

CamelCase

Popularny w informatyce sposób pisania nazw złożonych z wielu słów polega na zlepieniu w jedno słowo kilku, przy czym każde ze słów składowych piszemy z wielkiej litery. Na przykład:

  • "Dolny Śląsk" można zapisać jako DolnyŚląsk,
  • "rzeki Polski" można zapisać jako RzekiPolski,
  • "Nowy kurs Moodle" można zapisać jako NowyKursMoodle.

Ten sposób, raczej nielubiany przez zwolenników tradycyjnej pisowni, wynika ze specjalnego znaczenia odstępu (spacji) w systemach informatycznych. Często odstęp oznacza koniec nazwy, więc nie może w niej występować. Zwykłe zlepienie słów w jedno powoduje, że całość staje się mało czytelna. Do oddzielenia słów w nazwie stosuje się więc znak podkreślenia _ lub każde słowo rozpoczyna się z wielkiej litery. Ten drugi sposób nazywamy CamelCase.

Metoda CamelCase była stosowana w pierwszych systemach wiki. W Moodle można włączyć lub wyłączyć tryb CamelCase. W trybie tym każde słowo rozpoczynające się z wielkiej litery i zawierające w sobie jeszcze inną wielką literę (na pozycji dalszej niż druga) jest traktowane jak nazwa hasła wiki. Oznacza to, że napis TakieSłowo jest równoważny zapisowi [ TakieSłowo | TakieSłowo ]. Jego użycie spowoduje utworzenie odnośnika do strony TakieSłowo (istniejącej) lub TakieSłowo? (nowej).

Uwaga: tryb CamelCase można wyłączyć w ustawieniach wiki i nie działa ono wówczas na żadnej ze stron tego wiki. Jeśli tryb CamelCase przeszkadza nam tylko w kilku przypadkach, to można (przy włączonym tym trybie w wiki) użyć w tych kilku miejscach dereferencji, o której jest mowa w następnym akapicie.

Dereferencja

"Domyślność" systemu tworzenia wiki może sprawiać problemy, gdy chcemy użyć w tekście napisu, któremu Moodle przypisuje specjalne znaczenie.

int MaxLen=100
int i=tab[r];

Przypuśćmy, że w Wiki chcemy zamieścić powyższy fragment programu. Zaznaczone w nim na żółto fragmenty zostaną przez Moodle potraktowane jak odnośniki.

int MaxLen?=100
int i=tabr?;

Spowoduje to automatyczne utworzenie pustych stron MaxLen oraz r, czego wcale nie chcieliśmy.

int ~MaxLen=100
int i=tab~[r];

Specjalne znaczenie napisów MaxLen oraz [r] możemy zlikwidować poprzedzając je znakiem ~. Nazywamy to dereferencją, ponieważ z napisu traktowanego jak odnośnik (referencja) tworzymy zwykły napis.

int MaxLen=100
int i=tab[r];

Bez specjalnego traktowania napisów MaxLen i [r] strona ma postać taką, na jakiej nam zależało.

Zwykłe adresy internetowe

Na stronie wiki możemy używać także zwykłych adresów prowadzących do stron dostępnych w Intenecie:

  • zamieszczony w treści strony napis [Instytut Informatyki | http//www.ii.uni.wroc.pl]
  • pojawi się na stronie jako odnośnik Instytut Informatyki,
  • kliknięcie na niego przeniesie użytkownika na stronę http://www.ii.uni.wroc.pl

Można pomijąć Po co nam kolejny język formatowania tekstu?

Edytor WYSIWYG

Wszystkie elementy formatowania języka wiki (nagłówki, czcionki, punkty, podpunkty i tabele) są łatwe do wykonania w każdym edytorze WYSIWYG. W szczególności w Moodle styl strony wiki możemy opracować we wbudowanym edytorze, który dodatkowo pozwala nam łatwo włączać do strony elementy grafiki, kolory i odnośniki do innych stron w Internecie.

Trochę trudniej stworzyć w edytorze odnośniki do pozostałych stron wiki, bo zazwyczaj nie znamy ich adresów - są one ukryte w strukturze całego wiki. Możemy jednak korzystać z metod adresowania stron wiki z języka znaczników: CamelCase lub definicji w postaci [nazwa|tytuł]. Edytor WYSIWYG osadzony w Moodle zinterpretuje odpowiednie napisy, jako odnośniki do stron wiki.

Uwaga: zamienne stosowanie języka znaczników i edytora WYSIWYG do edycji tej samej strony wiki może zepsuć efekty naszej pracy. Edytor przekształca bowiem stronę, wprowadzając swoje znaczniki. Aby uniknąć takich denerwujących efektów, warto konsekwentnie stosować tylko edytor z definicjami odnośników albo tylko język znaczników wiki. W tym drugim przypadku bezpiecznie jest wyłączyć całkiem stosowanie edytora WYSIWYG w wiki, bo nawet przypadkowe otwarcie strony za jego pośrednictwem może wprowadzić do jej zawartości modyfikacje.

Html

Wszystkie znaczniki języka wiki można prosto przetłumaczyć na podstawowe znaczniki html.

Czcionka:  _ ' = 
Znacznikom pozwalającym zapisać tekst pogrubiony, pochyły lub maszynowy odpowiadają pary znaczników html: <b>-</b>, <em>-</em> oraz <tt>-</tt>.
Struktura tekstu:  ! !! !!! (pusty wiersz) 
Strukturę tekstu w html zaznaczamy defniując nagłówki różnego stopnia: <h1>-</h1>, <h2>-</h2>, <h3>-</h3>,... Akapity ujmujemy w znaczniki <p>-</p>, a zmiany wiersza wprowadzamy znacznikiem <br>.
Listy:  * # 
Listę numerowaną rozpoczynamy w html znacznikiem <ol> i zamykamy znacznikiem </ol>. Listę nienumerowaną ograniczamy znacznikami <ul> i </ul>. W ramach listy każdy element ujmujemy w znaczniki <li>-</li>.
Tablice:  | 
Tablicę w html otwieramy znacznikiem <table> i zamykamy znacznikiem </table>. Poszczególne wiersze rozdzielamy znacznikami <tr>. Każdą pozycję z tablicy ujmujemy w parę znaczników <td>-</td>.
Odnośniki:  [ tytuł | lokalizacja ] 
Odnośnik do innej strony uzyskujemy w html pisząc:
<a href=''lokalizacja''>tytuł</a>
W ten sposób w treści strony zamieszczamy tekst tytuł, na który można kliknąć i przejść do strony lokalizacja. Różnica pomiędzy analogicznym zapisem w języku wiki polega na tym, że tam wewnętrzna nazwa strony jest wystarczająca, by określić jej lokalizację. W html musielibyśmy użyć adresu strony, na przykład: http://informatyka.wroc.pl/kursy/mod/wiki/view.php?id=263&page=Drawa zamiast nazwy Drawa.

Poniżej widzimy przykład strony zawierającej różne elementy formatu oraz jej zapis w html i w języku znaczników wiki.

Podgląd strony
Strona zapisana w html
Strona zapisana w języku znaczników wiki

Oprogramowanie edukacyjne

Moodle - platforma edukacyjna

Moodle to platforma edukacyjna dostępna na zasadach otwartej licencji GPL. Użytkownikami Moodle są zarówno nauczyciele, jak i uczniowie.

Przykładowe formy dydaktyczne Moodle, to:

  • lekcja,
  • warsztaty,
  • quiz.

Pliki instalacyjne Moodle można znaleźć na stronie http://www.moodle.org. Instalacja Moodle wymaga wcześniejszego zainstalowania:

  1. bazy danych,
  2. serwera stron WWW.
Moodle współpracuje z różnymi bazami danych i serwerami WWW. Możemy wybrać na przykład:

PostgreSQL baza danych
Apache serwer WWW
<h1>Oprogramowanie edukacyjne</h1>
<h2>Moodle - platforma edukacyjna</h2>

<p>Moodle to platforma edukacyjna dostępna na zasadach <b>otwartej licencji GPL</b>. Użytkownikami Moodle są zarówno <em>nauczyciele</em>, jak i <em>uczniowie</em>.</p>

<p>Przykładowe formy dydaktyczne Moodle, to:
<ul> <li>lekcja,</li> <li>warsztaty,</li> <li>quiz.</li>
</ul> </p>

<p>Pliki instalacyjne Moodle można znaleźć na stronie <tt>http://www.moodle.org</tt>. Instalacja Moodle wymaga wcześniejszego zainstalowania: <ol> <li>bazy danych,</li> <li>serwera stron WWW.</li> </ol>
Moodle współpracuje z różnymi bazami danych i serwerami WWW. Możemy wybrać na przykład:
<table>
<td>PostgreSQL</td><td>baza danych</td>
<tr> <td> Apache</td><td>serwer WWW</td> </table></p>
!Oprogramowanie edukacyjne
!!Moodle - platforma edukacyjna
Moodle to platforma edukacyjna dostępna na zasadach __otwartej licencji GPL__. Użytkownikami Moodle są zarówno ''nauczyciele'', jak i ''uczniowie''.
(pusty wiersz)
Przykładowe formy dydaktyczne Moodle, to: *lekcja, *warsztaty, *quiz.
(pusty wiersz)
Pliki instalacyjne Moodle można znaleźć na stronie ==http://www.moodle.org==. Instalacja Moodle wymaga wcześniejszego zainstalowania: #bazy danych, #serwera stron WWW.
(pusty wiersz)
Moodle współpracuje z różnymi bazami danych i serwerami WWW. Możemy wybrać na przykład:
|PostgreSQL|baza danych|
|Apache|serwer WWW|

Rzut oka na powyższy przykład pozwala spostrzec, że w języku znaczników wiki uzyskujemy ten sam efekt, co w html mniejszym nakładem pracy. Co prawda nie wszystko da się uzyskać, ale jeśli już można pewną strukturę html zapisać w języku wiki, to jest to zapis znacznie krótszy. Język wiki jest znacznie uboższy niż html, ale dzięki temu można opanować go w pięć minut, a zwarty podręcznik ma rozmiar jednej strony.

Najwyższa pora odpowiedzieć sobie na pytanie, po co nam kolejny język do tworzenia stron WWW. Mamy html, mamy edytory WYSIWYG, po co dorzucać kolejny język do tej wieży Babel? Po się go uczyć?

Odpowiedź widać w powyższych przykładach:

  • język wiki jest prosty i łatwo można się go nauczyć,
  • strony w nim pisze się szybko,
  • choć ubogi, jest wystarczająco bogaty, by przejrzyście sformatować w nim stronę.

Z drugiej strony html jest na tyle duży i bogaty, że odstrasza spore grono użytkowników. Pisanie w nim nie jest też szybkie, bo znaczniki są dość długie (i trzeba ich używać parami).

Edytory WYSIWYG, choć wydawałoby się, że wręcz idealne dla laików, mają jednak swoje wady. Przede wszystkim:

  • nie zawsze działają (na przykład nasz edytor Moodle nie otwiera się w przeglądarce Chrome),
  • nie wszystkie działają tak samo, co jest kłopotliwe, gdy chcemy tworzyć wiki wspólnie z innymi osobami używającymi innego edytora,
  • czasami usiłują zrobić coś za nas nie tak, jakbyśmy chcieli.

Wymienione powody są wystarczające, by poświęcić kwadrans na naukę języka znaczników wiki. O tym, że język ten przypadł do gustu szerokiemu gronu użytkowników świadczy popularność różnych systemów wiki.

Ostatnia modyfikacja: sobota, 12 marzec 2011, 22:07