W tej sekcji:

Po co jest ten rozdział - pokaż/ukryj.

Moodle jako taki

Od strony technicznej struktura Moodle jest taka, jak ogólna struktura platformy edukacyjnej, którą poznaliśmy na poprzednich zajęciach. Potrzebujemy więc serwer, czyli (mówiąc w dużym uproszczeniu) komputer działający 24 godziny na dobę wpięty do sieci Internet i mający rozpoznawalny adres IP. Na komputerze tym musi zostać zainstalowany system Moodle wraz z pozostałymi, niezbędnymi elementami: bazą danych i serwerem WWW. Pliki instalacyjne Moodle są dostępne na stronie tej organizacji http://moodle.org. Pozostałe elementy można zainstalować oddzielnie (czasami są już zainstalowane, bo są używane do innych celów). Są jednak także pakiety instalacyjne zawierające obok Moodle, wszystkie pozostałe programy potrzebne do uruchomienia platformy - można je znaleźć także na stronie organizacji Moodle.

Powyższe informacje mogą brzmieć ciut magicznie i niepokojąco dla laika. Zapewniam jednak, że instalacja Moodle nie powinna być niczym kłopotliwym dla "praktykującego" administratora sieci szkolnej czy osiedlowej.

Do zainstalowanej platformy Moodle użytkownicy odwołują się ze swoich komputerów przez przeglądarki internetowe - wpisują w nich adres serwera i, ewentualnie, logują się podając identyfikator i hasło. Na żądanie użytkownika odwołującego się do serwera ze swojego komputera przez Internet serwer wybiera przeznaczone dla tego użytkownika dane, komponuje z nich stronę i przesyła do jego przeglądarki. W zależności od tego, kim jest użytkownik: gościem, uczniem, nauczycielem, autorem czy administratorem, ma dostęp do różnych danych, stron i funkcji. Autorzy poprzez przeglądarkę mogą tworzyć nowe kursy i materiały do nich, uczniowie mogą wykonywać zadania, a nauczyciele - sprawdzać nadesłane rozwiązania i oceniać je. A administratorzy... administratorzy, jak zwykle, mogą wszystko.

Zadania i użytkownicy Moodle

Rolą Moodle jest gromadzenie, wspomaganie tworzenia oraz organizowanie w postaci kursów materiałów dydaktycznych. Następnie zadaniem tego systemu jest udostępnianie kursów i monitorowanie działań użytkowników w kursach. W zależności od swoich uprawnień, użytkownicy Moodle mają różne zadania do wykonania w tym systemie i dostęp do różnych funkcji.

Administrator, to osoba, która instaluje Moodle i wszystkie inne elementy potrzebne do działania platformy, a potem na bieżąco dba, by całość sprawnie działała. W szczególności tworzy kopie bezpieczeństwa, które pozwalają odtworzyć stan danych w przypadku awarii. W razie potrzeby administrator może doinstalować do Moodle nowe moduły, wymienić cały Moodle na nowszą wersję, a nawet samodzielnie dopisywać nowe moduły, bo Moodle jest oprogramowaniem otwartym, napisanym w dość powszechnie używanym języku: php. Jednakże te ostatnie zadania, to raczej zabawa dla pasjonatów, więc trzeba mieć trochę szczęścia, by taki administrator nam się trafił. Jednak i bez tego Moodle powinien działać dobrze.

Do zadań administratora należy także zarządzanie podstawowymi zasobami platformy czyli użytkownikami i kursami. To administrator zakłada konta użytkowników (lub ustala zasady samodzielnego zakładania kont), a istniejącym użytkownikom przydziela odpowiednio uprawnienia: autora (może być tylko dla określonego kursu), nauczyciela (także dla określonego kursu), ucznia czy też... administratora.

Administrator zakłada także zazwyczaj nowy kurs. Dba przy tym, by umieścić go we właściwym katalogu w Moodle i trzymać się standardów nazewnictwa obowiązujących na platformie. Zakładając kurs administrator określa kilka podstawowych parametrów (np. sposób wejścia dla użytkowników, nazwę i skrót) pozostawiając resztę kursu pustą - jego wypełnienie treścią to zadanie autora.

Autorzy to zaufani użytkownicy Moodle. Uprawnienia autora nadaje administrator ograniczając je często do określonego kursu.

Autorzy tworzą materiały dydaktyczne, zamieszczają je w Moodle, układają w logicznym porządku, uzupełniają ćwiczeniami i innymi aktywnościami dla uczestników. Mają w tym celu do dyspozycji różne narzędzia - formularze i edytory Moodle do wprowadzanie tekstów, podpinania plików, otwierania forów, tworzenia ankiet, testów i wielu innych rodzajów zadań (dokładniejszy przegląd form dostępnych w Moodle poznamy w kolejnym rozdziale). Zestaw tych narzędzi jest dość szeroki i często wygodny, ale nie jedyny. Materiały można tworzyć za pomocą innych, ulubionych programów, a potem je tylko przesyłać do Moodle i podpinać w kursach. Możliwe jest także wpinanie w Moodle aktywności (gier, testów, pokazów) wygenerowanych za pomocą innych programów. Pamiętajmy jednak, że Moodle i ten inny program muszą "umieć dogadać się", czyli program musi zapisywać wyniki swojego działania w formacie zrozumiałym dla Moodle. Kilka przykładów takich formatów spotkamy w trakcie tego kursu.

Dużą część naszego kursu Moodle zajmuje opanowanie umiejętności potrzebnych autorowi. Dzięki nim będziemy potrafili korzystać z narzędzi Moodle służących do tworzenia materiałów dydaktycznych i aktywności. Będziemy także wiedzieli, jak z tych materiałów stworzyć kurs.

Zwykli użytkownicy często mogą zarejestrować się w Moodle samodzielnie lub wręcz wejść bez żadnej rejestracji, jako goście. W czasie rejestracji wystarczy podać swoje dane identyfikacyjne i adres e-mail, a konto jest automatycznie zakładane i potwierdzenie przychodzi na podany adres. Taka otwartość Moodle jest całkowicie zamierzona. Teoretycznie zwykły użytkownik po rejestracji jest już znany, więc odpowiedzialny za swoje działania, wypowiedzi, prace. W praktyce, zwykły użytkownik nie może wiele w Moodle zrobić (z wyjątkiem nieuczciwych włamywaczy, ale tych nie unikniemy nigdzie). Może oglądać materiały otwarte dla wszystkich i zapisywać się na udostępnione kursy. Do wybranych materiałów i kursów można jednak w razie potrzeby dostęp ograniczać.

Kursy Moodle mogą być:

  • ukryte, widoczne tylko dla administratora i autorów (stosuje się to zazwyczaj dla kursów będących w trakcie tworzenia);
  • otwarte także dla gości - do takiego kursu można wejść i obejrzeć zawartość nawet bez rejestracji;
  • udostępnione do zapisów - na takie kursy mogą zapisywać się osoby zarejestrowane w Moodle.

Kursy otwarte

Kursy na hasło

Zapisy przez nauczyciela

Zapis użytkownika na kurs w roli uczestnika może być otwarty, chroniony hasłem lub ograniczony do zapisów przez nauczyciela. Niezależnie od sposobu zapisu, w kursie można ograniczyć okres zapisów. Poza tym okresem uczestnika może zapisać tylko nauczyciel lub administrator.

Uczestnicy mogą wypisać się z kursu samodzielnie (muszą tylko uważać, bo powrót może być trudniejszy). Wypisów może także dokonać nauczyciel kursu lub administrator Moodle. Warto wiedzieć, że jeśli uczestnik wypisze się z kursu, a potem do niego powróci, to Moodle pamięta jego osiągnięcia sprzed wypisania, w szczególności nadesłane zadania, wyniki testów itp.

Użytkownicy zapisani na kurs (nazywani najczęściej uczniami lub studentami) mają dostęp do materiałów kursu w okresach wyznaczonych przez nauczyciela, mogą wykonywać zadania i ćwiczenia, brać udział w pracach zespołowych takich jak warsztaty czy wiki oraz wypowiadać się na forach, czatach lub w głosowaniach związanych z kursem. Moodle odnotowuje wszelkie aktywności uczestników. Nie tylko przyjmuje nadesłane prace, zapisuje wyniki testów i odpowiedzi, ale także monitoruje działania użytkowników, czyli jaki zasób, w jakim momencie i przez kogo został pobrany, kto na jaką stronę/podstronę kursu wchodził itp. Zazwyczaj udział i osiągnięcia uczestników kursu są oceniane przez nauczycieli - uczestnicy mają na bieżąco wgląd w swoje oceny i komentarze nauczycieli.

Możliwości gości w kursie (jeśli mają w ogóle możliwość wejścia do kursu) są bardziej ograniczone - mogą oni oglądać wszystkie udostępnione materiały, ale nie mogą brać udziału w ćwiczeniach, zamieszczać swoich wypowiedzi itp.

Nauczyciele pracują z uczestnikami (uczniami/studentami) wykorzystując materiały wykonane przez autorów. Mają dostęp do prac uczniów i mogą:

  • oglądać i oceniać nadesłane prace (opracowania, odpowiedzi, zdjęcia, eseje itp.);
  • oglądać wyniki zadań ocenianych automatycznie przez Moodle (np. quizów);
  • oglądać wypowiedzi uczniów (w głosowaniach, na forach);
  • "unieważniać" dotychczasowe oceny i wykonywać je ponownie.

Nauczyciele często mogą także określać czas dostępu do elementów kursu oraz zarządzać ogólnym ocenianiem udziału ucznia w kursie. Mogą więc podzielić zadania na kategorię (np. obecności, zadania samodzielne, zadania kontrolowane itp.), przypisywać kategoriom wagi, ustalać skalę ocen itp.

Nauczyciele mają wgląd w raporty opisujące aktywności uczniów w kursie. Widzą w nich, kto oglądał dany materiał i ile czasu spędził na wypełnianiu quizu. Widzą także, kiedy uczeń ostatnio zaglądał na platformę i czy przy okazji zajrzał do materiału przygotowanego na zajęcia, czy też obejrzał wypowiedzi na forum. Oczywiście na podstawie raportu nie można stwierdzić, czy uczeń siedział przy komputerze osobiście, czy rozwiązywał test samodzielnie czy czytał uważnie wyświetlony artykuł...

Uczestników kursu można podzielić na grupy (musi to zrobić nauczyciel). Jednak podział ten ma ograniczony zasięg — wszystkie grupy mają dostęp do takich samych materiałów, w takim samym okresie. Można natomiast ograniczyć wymianę prac i uwag do grup. (Twórcy Moodle obiecują, że już wkrótce zajmą się rozwinięciem obsługi grup w kursie, by spełnić więcej typowych zapotrzebowań nauczycieli pracujących w ramach kursu z uczniami podzielonymi na grupy.)

Kursy w Moodle

Kurs to podstawowa "jednostka dydaktyczna" w Moodle. Materiały dydaktyczne w Moodle są przydzielone do kursów, uczestnicy zapisują się na kursy i wszelkie działania dydaktyczne odbywają się w ramach kursów.

Strona Moodle, kursu, zawartość materiału

Na jednej platformie może być sporo różnych kursów. Mogą być one podzielone na kategorie ze względu na rok szkolny, tematykę itp. Wchodząc na stronę Moodle użytkownik widzi listę dostępnych kursów. Wybierając jeden z nich - wchodzi na stronę kursu. Zawartość typowego kursu jest podzielona na tematy lub tygodnie zajęć. W sekcjach przeznaczonych na poszczególne tematy/tygodnie zamieszczone są materiały i związane z nimi ćwiczenia. Użytkownik może wybrać dowolny materiał i obejrzeć jego zawartość.

Strona kursu

Na stronie kursy widzimy w centralnej części sekcje tematyczne (lub tygodniowe) z materiałami i ćwiczeniami dla uczestników.

Poza sekcjami tematycznymi, po bokach strony kursu są rozmieszczone bloki. Mogą być one ukrywane i pokazywane, można także dołączać nowe. Typowe bloki widoczne i potrzebne zazwyczaj w kursie, to:

  • Uczestnicy: przegląd listy uczestników kursu;
  • Aktywności: uporządkowane według rodzajów materiały włączone do kursu (oczywiście widać je także bezpośrednio, na ekranie kursu w sekcjach, ale jeśli ktoś woli tak szukać, to proszę bardzo);
  • Wyszukiwanie: blok pozwalający wyszukać wszystkie wpisy z interesującym nas słowem;
  • Administracja: jest tam wiele przydatnych opcji pozwalających zarządzać całym kursem, nadawać uprawnienia uczestnikom kursu, gromadzić potrzebne do kursu zasoby w postaci plików i zadań (pytań), a także oglądać oceny, raporty aktywności itp. Do tego bloku będziemy często zaglądać, ale warto mieć świadomość, że zawarte w nim opcje są w większości dostępne tylko dla osób mających duże uprawnienia w kursie — uczniowie mogą tylko zmieniać dane w swoim profilu, a prowadzący (nie autorzy), dodatkowo oglądać oceny i raporty.
  • Moje kursy: w tym bloku znajduje się wykaz pozostałych kursów, na które jest zapisany użytkownik; można do nich się przenieść korzystając z tego bloku.

Uczestnicy +/-

Wyszukiwanie +/-

Aktywności +/-

Temat 0: Wprowadzenie
Temat 1: Moodle
Temat 2: Minikurs
Temat 3: Uczniowie
Temat 4: Pliki
Temat 5: Pytania i quizy

Wiadomości +/-

Terminy +/-

Zmiany +/-


Kolejna grupa bloków pozwala wygodnie obserwować, co dzieje się w kursie:

  • Najświeższe wiadomości: zobaczymy tu, że w forum aktualności (czyli na "Tablicy ogłoszeń" kursu) pojawiła się jakaś wiadomość;
  • Nadchodzące terminy: Moodle śledzi, czy nie nadchodzi termin zamknięcia jakiegoś zadania, quizu i przypomina nam o tym;
  • Ostatnie zmiany: w tym bloku odnotowane jest, co zostało ostatnio zmienione w strukturze kursu, np. podpięty został nowy materiał, poprawiony został test; pozwala to szybko zorientować się uczniom i nauczycielom, że zaszły jakieś zmiany w treści kursu;
  • Kalendarz: blok zawiera podgląd kalendarza z zaznaczonymi graficznie terminami, w których występują jakieś zdarzenia ważne dla kursu i jego uczestników.

Bloki mogą być ukrywane lub wręcz usuwane ze strony kursu. Można także inaczej je rozmieścić — w innej kolejności, przenieść z lewej kolumny do prawej i odwrotnie. Można także wybrać i włączyć na stronę inne bloki zawierające bardziej lub mniej dostępne funkcje. Na przykład:

  • Zalogowani użytkownicy: podgląd, kto aktualnie jest w kursie;
  • Kalkulator pożyczkowy: okienko pozwalające wyliczyć kwotę raty za kredyt w zależności od kwoty kredytu, okresu spłaty itp.
  • HTML: dowolna treść skomponowana w HTML.

Pliki i pytania

Oprócz elementów widocznych na stronie, kurs Moodle ma swój własny katalog plików i swój własny bank pytań. Do katalogu przesyłamy zazwyczaj wszystkie pliki, które potem chcemy udostępnić uczniom poprzez stronę kursu. W katalogu można odnaleźć także wszystkie prace nadesłane przez uczniów, zapasowe kopie kursu itp. Do katalogu mamy wstęp poprzez opcję Pliki w bloku Administracja. Uczniowie nie mają do niego dostępu, chyba że autor lub nauczyciel celowo im pewien podkatalog otworzy.

Bank pytań odgrywa podobną rolę, jak katalog plików, ale zawiera tylko pytania, czyli szczególny rodzaj zadań, które można tworzyć i stosować w kursie Moodle. Tworzenie pytań jest tak częstą i zajmującą pracą, że Moodle ma wydzielone miejsce do pamiętania i porządkowania efektów tej pracy. Wejście do banku pytań jest możliwe poprzez opcję Pytania w bloku Administracja. Uczniowie mogą zobaczyć treści tylko tych pytań, które:

  • zaznaczymy w naszym banku, jako udostępnione;
  • wykorzystamy w quizach dla uczniów.

Przegląd elementów Moodle

Elementy, z których składa się zawartość kursu dzielimy w Moodle na zasoby (materiały, z którymi uczeń może się zapoznać) i składowe (aktywności, w których uczeń może brać udział). W kursie można także zamieścić wejścia do różnych ciekawych aplikacji pozwalających ilustrować i ćwiczyć omawiane zagadnienia (na przykład gier edukacyjnych, filmów instruktażowych itp.).

Zasoby

Zasoby to materiały różnego rodzaju (pliki tekstowe, html, pdf, pokazy slajdów, filmy, obrazy, animacje,...), które włączamy bezpośrednio lub w postaci odnośnika do sekcji z odpowiednim tematem. Podstawowe rodzaje zasobów w Moodle to:

etykieta — jest to tekst wstawiany bezpośrednio na stronę kursu. Może to być ogólny opis danego tematu lub wprowadzenie do zagadnienia. Można go "upiększać" odpowiednio formatując i dołączając grafikę.
strona tekstowa — plik tekstowy z informacjami, który uczeń otwiera klikając link na stronie kursu. Zawartość pliku autor może wprowadzić bezpośrednio w Moodle lub przygotować na swoim komputerze i wkleić w formularz Moodle. Pliki tekstowe powinny zawierać konkretne informacje, ale nie powinny być zbyt długie, bo ich przyswajanie jest nużące.
strona HTML — to najbardziej typowy sposób prezentacji materiału dla uczniów w kursie internetowym. Na stronie HTML możemy zamieścić tekst, grafikę, animacje. W tekst możemy wplatać odnośniki do innych stron.
Stronę HTML możemy przygotowywać bezpośrednio w Moodle (nawet nie znając HTML możemy użyć dostępnego tu edytora WYSIWYG). Możemy także wkleić w formularzu treść strony przygotowanej gdzie indziej. Na stronie kursu uczeń widzi link do przygotowanej strony, a po kliknięciu system mu ją pokazuje na ekranie.
katalog plików — w katalogu plików kursu możemy zgromadzić pliki z materiałami do konkretnego tematu (np. zebrane teksty, grafiki itp.). Taki katalog możemy udostępnić w kursie. Gdy uczeń kliknie na odnośnik do katalogu, zobaczy na stronie jego zawartość i będzie mógł otworzyć i/lub pobrać każdy z plików z katalogu. Korzystając z tego zasobu zawsze warto założyć oddzielny podkatalog z materiałami do konkretnego tematu i do niego dać dostęp w kursie w danym temacie.
link do pliku lub strony WWW — w sekcji zamieszczamy tylko adres konkretnego pliku z katalogu plików kursu lub strony w Internecie. Uczeń klikając na link wchodzi na daną stronę lub otwiera dany plik. Link można wykorzystywać, by skierować uczniów na stronę z ciekawymi materiałami lub udostępnić im własny materiał.
pakiet IMS — wśród zasobów możemy także zamieść pakiet zawierający materiały dydaktyczne, utworzony w jakimś innym systemie i zapisany zgodnie z pewnymi standardami (w tym przypadku IMS). Jest to przydatne przy korzystaniu z materiałów sprowadzonych z innych systemów. O takich możliwościach i standardach zapisu materiałów powrócimy w sekcji dotyczącej import/eksportu materiałów kursów.

Składowe

Składowe to aktywności, które możemy zdefiniować i uruchamiać poprzez Moodle. Składowe możemy podzielić na takie, które służą głównie komunikacji oraz sprawdzaniu wiedzy. Nie jest to podział ścisły, ponieważ w zależności od pomysłowości autora kursu, składowe można wykorzystywać w bardzo różny sposób. W podstawowej instalacji Moodle dostępne są następujące składowe.

Ankieta
Baza
Czat
Forum
Głosowanie
Quiz
Lekcja
SCORM/AICC
Słownik pojęć
Wiki
Warsztaty
Zadania (prześlij plik, zaawansowane ładowanie plików, tekst on-line, off-line,... )

Oprócz składowych wymienionych powyżej w Moodle można znaleźć także inne (ewentualnie poprosić administratora o ich doinstalowanie). Poniżej kilka przykładów.

Album
Kwestionariusz
Dziennik
HotPotatoe
WebQuest
Zadanie programistyczne

Będzie późniejRozwój Moodle i otwarte oprogramowanie

Będzie później
Ostatnia modyfikacja: sobota, 12 marzec 2011, 22:07
Pomiń Nawigacja

Nawigacja

Pomiń Ustawienia

Ustawienia